Terugtrekkend tandvlees

Geschreven door Lieneke Steverink

“Ik heb last van teruggetrokken tandvlees.”, is een veel gehoorde klacht. Niet iedereen die zegt dit te hebben, heeft het ook daadwerkelijk. En andersom: ik zie heel vaak teruggetrokken tandvlees terwijl de patiënt denkt dit niet te hebben. Ook worden klachten van teruggetrokken tandvlees vaak verward met het hebben van een gaatje. Dus wat is teruggetrokken tandvlees nu eigenlijk, waardoor wordt het veroorzaakt, hoe zou je het kunnen voorkomen en hoe los je het op? Ik hoop deze vragen te beantwoorden.

Wat is het?

Teruggetrokken tandvlees noemen wij in de mondzorg ‘recessie’. Tegenwoordig is dit beter bekend na de economische crisis. Recessie betekent letterlijk ‘teruggang’of ‘terugval’. Bij een recessie zien we een blote tandhals. Met die tandhals bedoelen we de wortel. Normaal gesproken zit de wortel verborgen onder het tandvlees. De wortel zit in het kaakbot en over het kaakbot heen ligt het tandvlees. Dus bij een recessie is er op die plaats (gedeeltelijk) het tandvlees en het bot verdwenen waar het eerst nog aanwezig was. De omschrijving ‘teruggetrokken tandvlees’ is dus eigenlijk niet compleet, want niet alleen het tandvlees is weg maar ook het kaakbot is teruggetrokken. Toch heb ik nog nooit iemand horen zeggen last te hebben van terugtrekkend bot.

De oorzaak van terugtrekkend tandvlees

Een recessie kan verschillende oorzaken hebben. Ik heb ze even voor je op een rijtje gezet:

Eigen mondhygiëne

  • Te hard poetsen
  • Verkeerd gebruik van floss, stoker of rager
  • Thuis verkeerd materiaal gebruiken
  • Gebrek aan mondhygiëne

Andere slijtage

  • Mondpiercing
  • ‘Spelen’ met pennen, spijkers etc…
  • Met de nagel schrapen
  • Ouderdom

Anatomie

  • Strak lipbandje
  • Strak tongbandje
  • Dun tandvlees

Orthodontie

  • In eerste instantie onvoldoende rekening gehouden met de dikte van het bot
  • Een draadje achter de tanden

Restauraties

  • Diep gelegde vullingen
  • Diep gelegde kronen

Parodontitis / tandvleesontsteking

  • De ontsteking zelf
  • De behandeling ervan

Overbelasting

Hoe ontdek je terugtrekkend tandvlees?

Een recessie is te herkennen aan langere tanden. De tanden lijken optisch wat langer dan dat ze waren. Natuurlijk zijn je tanden niet gegroeid, maar kwam er enkel iets tevoorschijn wat eerder verborgen onder het tandvlees en kaakbot lag. De wortel is meestal iets donkerder van kleur dan de door het glazuur bedekte kroon. In de loop van tijd kunnen er vrij vlot gaatjes in ontstaan maar door goed te poetsen kunnen die zichzelf als het ware repareren. De wortel wordt hierbij nog donkerder van kleur. Het is niet eenvoudig om dit als leek zelf te herkennen. Hier is meestal het geoefende oog van een professional nodig.

Teruggetrokken tandvlees kan soms hele nare pijn geven. Vooral bij koude, maar soms ook bij warmte en ook bij of na het gebruik van zure voedingsmiddelen. Soms kan zelfs tandenpoetsen heel naar aanvoelen. Bovendien kan tijdens de gebitsreiniging het onaangenaam voelen. Meestal beschrijft men dit als een ‘schokje’ dat ook even nog blijft nazeuren en dan weer weg is.

Hoe voorkom je dat het tandvlees terug trekt?

Als je tandvlees en bot weg is, komt het doorgaans niet meer terug. Dus je kunt het beter voorkomen. Zorg dat je met het juiste materiaal, met de juiste techniek en goed genoeg je mond reinigt. Om te weten of je dit doet, bezoek je de preventieassistent of mondhygiënist. Zij kunnen je van persoonlijk advies voorzien. Het is belangrijk dat je iets of een manier gebruikt dat goed bij jou past. Over het algemeen kan gezegd worden dat een elektrische borstel (met druksensor) minder schade geeft dat een handtandenborstel. Verder is het belangrijk om niks te doen waarvoor je gebit niet bedoeld is. Dus schuur niet met je nagels, pennen of wat dan ook tegen je tanden of tandvlees aan. Probeer je gebit voldoende te ontspannen en niet over te belasten. Heb je een piercing? Gebruik dan een kunsstof barbel en speel er niet mee. Blijf op controle gaan naar je orthodontist als je een beugel hebt gehad.

Hoe tackel je de oorzaak?

Je mondhygienist is vooral opgeleid om de oorzaak te achterhalen. Alleen als je weet wat de oorzaak is, kan het behandeld worden of worden gestabiliseerd. De plek waarop je teruggetrokken tandvlees hebt, de vorm ervan en de mate van ontsteking kunnen betekenisvol zijn in het opsporen van de oorzaak. Zo kan een verdikking of een sneetje wijzen op te hard poetsen. Ook de kleur van je tandvlees doet er toe. Soms vragen we je gewoon om even te laten zien hoe je poetst. Een verdiepte meting of bloeding kan wijzen op ontsteking. Een vragenlijst kan ook helpen ter etiologie.

De oplossing tegen teruggetrokken tandvlees

Het is logisch dat je gewoon van het onaangename gevoel af wilt. Daarom grijpen we massaal naar de tandpasta voor gevoelige tandhalzen. Dit lost echter niet alles op. Het lost enkel het symptoom op; het neemt de pijn weg. Daarnaast is het ook erg belangrijk om de oorzaak weg te nemen.

Dit kan bijvoorbeeld door de ontsteking te behandelen of door de poetsmethode bij te stellen. Het kan ook zijn dat de oplossing is om je draadje achter je tanden te vervangen of om je lipbandje te laten knippen.

Dit is belangrijk omdat er anders steeds meer weefsel verloren gaat. Hoe meer weefsel er verdwijnt, hoe minder steun je tand heeft. Hoe minder steunweefsel, hoe losser je tand in zijn kas gaan staan.

Bovendien neemt het risico op gaatjes toe bij het hebben van recessies. Het is dus zaak dat de juiste therapie wordt ingezet.